Bronnen

Kosten

1. Panteia i.o.v. Betaalvereniging Nederland — Kosten van het toonbankbetalingsverkeer 2023 (2024)
2. Betaalvereniging Nederland — Toenemend kostenverschil tussen pinnen en contant aan de toonbank (15-11-2024)
3. Panteia — Contant drie keer zo duur als pin voor ondernemers
4. Schmiedel, Kostova, Ruttenberg — The social and private costs of retail payment instruments, ECB Occasional Paper 137 (sept. 2012)
5. ECB Occasional Paper 294 (2022), overzicht van nationale kostenstudies
6. ABN AMRO — Tarieven zakelijk betalingsverkeer januari 2026
7. Rabobank — Contant geld storten voor bedrijven (geraadpleegd 16-10-2026)
8. Rabobank — Rabo PinBox (geraadpleegd 16-10-2026)
9. Rabobank — Pinnen op je eigen pinautomaat (geraadpleegd 16-10-2026)

Betaalgedrag

1. DNB — 75-plussers betalen steeds vaker met pinpas (27-05-2026)
2. DNB & Betaalvereniging — Betalen aan de kassa 2025
3. DNB & Betaalvereniging — Betalen aan de kassa 2018 (reeks 2010–2018)
4. ECB — Study on the payment attitudes of consumers in the euro area (SPACE) 2024

Veiligheid

1. Politie/CBS — Open data Geregistreerde misdrijven, maandcijfers (47022NED, bijgewerkt 15-10-2026)
2. Securitymanagement.nl / politie — Opvallende toename van het aantal overvallen in 2025 (25-04-2025)
3. DNB — Daling aantal valse eurobiljetten zet door (27-02-2026)
4. DNB — Valse eurobiljetten
5. DNB — Meer fraude bij betalingen in 2025 (30-06-2026)
6. Kamerstuk met NVB-cijfers over bankhelpdeskfraude (2026)
7. banken.nl — Fraude betalingsverkeer opnieuw flink gedaald (2015)
8. Accountancy Vanmorgen — Fraude Nederlands betalingsverkeer gehalveerd (18-03-2015)

Nuance en wetgeving

1. DNB — Acceptatie contant geld blijft op peil (07-07-2026)
2. DNB — Nederlanders staan achter contant geld, ongeacht of ze het gebruiken (19-06-2025)
3. Rijksoverheid — Verbod contante betalingen van 3000 euro / acceptatieplicht
4. Eerste Kamer — Wetsvoorstel 36711 Wet chartaal betalingsverkeer
5. Kamerstuk 36711 nr. 34 (amendement over kwetsbare groepen)

Wat we niet hebben gevonden

• Een recente (na 2020) studie naar de volledige maatschappelijke kosten van contant tegenover pin.
• Landelijke skimmingcijfers over 2020–2025.
• Overvallen alleen op bedrijven (de open data telt ook woningovervallen mee).
• Onafhankelijk onderzoek naar een oorzakelijk verband tussen minder contant en minder overvallen.
• Een apart landelijk bedrag voor kasverschillen, gestolen kasgeld of verzekeringspremies voor kasgeld.

Het cijfer € 0,49 (2020) komt uit de tijdreeks in het rapport over 2023, niet uit het rapport over 2020 zelf. Het cijfer over bankhelpdeskfraude komt uit zoekresultaten en is niet zelf in het Kamerstuk nagelezen; we gebruiken het daarom niet op de site.